12. Sınıf III. Ünite I. Ders
Çağdaşlaşan Türkiye’nin Temeli Olan Atatürk İlkeleri
Kanıt 1:
Cumhuriyetçilik İlkesi: Batı dillerinde cumhuriyet “republic” şeklide yazılarak, “kamuya ait olan” manasında kullanılmaktadır. Cumhuriyet; Arapça, halk, ahali, büyük kalabalık anlamına gelen “cumhur” kelimesinden gelmektedir. Cumhuriyet rejiminde egemenliğin kaynağı halktır. Cumhuriyet kavramı dar anlamda devlet başkanının belirli bir süre için, doğrudan ve dolaylı olarak halk tarafından seçilmesi esasına dayanmaktadır. Geniş anlamda ise cumhuriyet, halk idaresi demek olan demokrasiyle eş anlamlı olarak kullanılmaktadır. Ancak unutulmamalıdır ki her cumhuriyet demokratik değildir.
(Kaynak: Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Anadolu Üniversitesi Yayınları)
Kanıt 2: Atatürk’ün Cumhuriyetçilik Görüşü ”
Artık bugün demokrasi fikri daima yükselen bir denizi andırmaktadır. Yirminci asır birçok despot hükümetlerin bu denizde boğulduğunu göstermiştir. Demokrasi prensibi, hakimiyeti kullanan vasıta ne olursa olsun esas olarak milletin hakimiyete sahip olmasını ve sahip kılınmasını icab ettirir.” ( Mustafa Kemal Atatürk )
(Kaynak: Düşünceleriyle Atatürk, Arı İnan, Türk Tarih Kurumu Basımevi, “Sadeleştirilmiştir” )
Kanıt Sorgulama:
1)Kanıt 1’e göre; “Cumhuriyetçilik” ilkesi nedir? Açıklayınız.
2) Kanıt 2’ye göre; Mustafa Kemal Atatürk, demokrasiyi ve despot hükümetleri neye benzetmiştir?
Kanıt 3: Milliyetçilik İlkesi
Milliyet, kısaca bir millete mensup olmak veya bir millete bağlı olmak demektir. Milliyetten doğma milliyetçilik ise bir sosyal politika prensibi veya fikir akımı olarak millet gerçeğinden hareket eder ve milli amacı temin gayesi ile bir ülkü etrafında toplanmayı ifade eder. Milliyetçilik; ideal ve kader birliği yönlerini belirten bir prensiptir.
( Kaynak: Atatürk İlkeleri Ve İnkılap Tarihi II, Anadolu Üniversitesi Yayınları )
Kanıt 4: Atatürk’ün Milliyetçilik Görüşü
” Burada şunu da arz edeyim ki, bendeniz ne Fransızların ne de herhangi bir devlet-i ecnebiyenin (yabancı devletlerin) sahabetine (korumasına) tenezzül eden şahsiyetlerden değilim. Benim için en büyük nokta-i siyanet ve menba-i şefaat milletimin sinesidir.” ( Mustafa Kemal Atatürk )
(Kaynak: Nutuk, cilt I, Aktaran; Arı İnan, Düşünceleriyle Atatürk, Türk Tarih Kurumu Basımevi )
Kanıt Sorgulama:
1) Kanıt 3’e göre,” Milliyetçilik” ilkesi nedir? Açıklayınız.
2) Kanıt 4’e göre, “Millet” ve “Milliyetçilik ” kavramları arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
Kanıt 5: Halkçılık İlkesi
Halkçılık; siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel alanlarda halka dayanmak anlamına gelir. Halkçılık anlayışında halk ayrı ayrı sınıflardan oluşmaz. Halk bir bütündür. Halk arasında yalnızca mesleklere dayanan iş bölümü vardır. Halk arasında sınıf çatışması ve ayrışma söz konusu değildir. Halkın yönetimi eşitliğe ve hukuka dayanır. Halk kendi geleceğini kendisi belirler, bireylerin veya zümrelerin ayrıcalıkları yoktur
( Kaynak: Atatürk İlkeleri Ve İnkılap Tarihi II, Anadolu Üniversitesi Yayınları )
Kanıt 6: Atatürk’ün Halkçılık Görüşü
“Bir sabah Florya’dan Dolmabahçe Sarayı’na dönüyorduk. Yeşilköy istasyonunun önünden geçerken birdenbire otomobili durdurdu ve Atatürk başyavere şu emri verdi: – Sorunuz, tren var mı? Tesadüen hemen hareket etmek üzere olan tren vardı. Hep birlikte otomobilden indik ve trene yetiştik. Karar aniden verilip uygulandığı için kimsenin dikkatini çekmemiştik. Neden sonra kondüktör bilet kontrolüne geldiğinde Atatürk’ün trende olduğunu anladı. Geri çekilmek istedi. Fakat Atatürk bırakmadı. Kondüktöre seslendi: – “ Görevini yap ( Bizi göstererek ) Bu efendilere niçin bilet sormuyorsun ?” – “Paşam, biz milletvekiliyiz. Tren bileti almayız. Parasız bineriz ” dedik. Hem hayret, hem de bizimle alay etti: – “ Bu imtiyazı hiç beğenmedim. Çok ayıp ve acayip bir kural ! Çok güzel halkçılık! ”
(Kaynak: Atatürk’ün Sırdaşı Kılıç Ali’nin Hatıraları,( Derleyen: Hulusi Turgut), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları )
Kanıt Sorgulama:
1) Kanıt 5’e göre ; “Halkçılık” ilkesi nedir? Açıklayınız.
2) Kanıt 6’ya göre; Atatürk’ün tren vagonundaki tepkilerini halkçılık ilkesi ile açıklayınız.
Kanıt 7: Devletçilik İlkesi :
Devletçilik ilkesi esas itibariyle ekonomik, sosyal ve kültürel alanlarda devletin üstlendiği görevleri ifade etmektedir. Atatürk ilkelerinden devletçilik; güçlü ve çağdaş bir devlet kurmayı hedefler. Askeri zaferlerin ekonomik zaferlerle taçlandırılmasını hedefler. Atatürk, bir milletin bağımsızlığının yalnızca askeri ve siyasi olmadığını ekonomik bağımsızlığın mutlaka sağlanması gerektiğini düşünüyordu.
( Kaynak: Atatürk İlkeleri Ve İnkılap Tarihi II, Anadolu Üniversitesi Yayınları )
Kanıt 8: Atatürk’ün Devletçilik Görüşü
“Türkiye Cumhuriyetini yönetenlerin, demokrasi temelinden ayrılmamakla birlikte, devletçilik ilkesine uygun yürümeleri bugün içinde bulunduğumuz hallere, koşullara ve zorluklara uygun olur. Bizim izlenmesini yerinde gördüğümüz devletçilik ilkesi bütün üretim ve dağıtım araçlarını bireylerden alarak, ulusu büsbütün başka temeller üstünde düzenlemek amacını izleyen sosyalizm ilkesine dayanan kolektivizm ya da komünizm gibi özel ve kişisel ekonomi girişimlerine ve iş yapmalarına meydan bırakmayan bir yöntem değildir.” ( Mustafa Kemal Atatürk )
(Kaynak: Afet İnan, Atatürk Hakkında Hatıratlar ve Belgeler Aktaran; Ahmet Gökhan Yazıcı, “ Atatürk’ün Düşüncesinde Gençlik Eğitim ve Spor, Yüksek Lisans Tezi )
Kanıt Sorgulama:
1) Kanıt 7’ye göre, “Devletçilik” ilkesi nedir? Açıklayınız.
2) Kanıt 8’de Mustafa Kemal Atatürk’ün sözleri bağlamında devletçilik ilkesini yorumlayınız.
Kanıt14
Kanıt Sorgulama:
Kanıt 14’ü inceleyiniz.
1) Görselde ; “Zafer”i temsil eden kişi, sizce niçin mevcut inkılapları temsil eden kişilerden daha büyük
gösterilmiştir?
2) Görselde; sizce inkılapları temsil eden kişilerin, boylarının eşit olmasında verilmek istenilen bir mesaj
olabilir mi? Açıklayınız.
3) Görselde tasvir edilen inkılaplar, sizce niçin “İnkılap Ailesi” olarak tanımlanmış olabilir? Açıklayınız.