9. Sınıf II. Ünite III. Ders

9. Sınıf II. Ünite III. Ders

ÜNİTE

İnsanlığın İlk Dönemleri

KONU

İlk Çağ’da Yeryüzündeki Başlıca Medeniyet Havzaları

KAZANIM

İlk Çağ’da yeryüzündeki belli başlı medeniyet havzalarını tanır.

İlk Çağ medeniyetleriyle ilgili başlıca olay ve olgular tarih şeridi üzerinde gösterilir. Başlıca gelişmeler olarak Sümerler’in yazıyı bulması (MÖ 3200), Urkagina Yasaları’nın çıkarılması (MÖ 2375), Anadolu’da yazının kullanılmaya başlanması (MÖ 1900), Hammurabi Kanunları (MÖ 1700), Kadeş Savaşı (MÖ 1296), Kadeş Antlaşması (MÖ 1280), Truva Savaşları (MÖ 1260-1250), Ege Göçleri (MÖ 1230), İlk Olimpiyatlar (MÖ 776), Roma’nın kurulması (MÖ 753), Lidyalıların parayı kullanmaya başlamaları (MÖ 680), Pers İmparatorluğu’nun kurulması (MÖ 550), İskender İmparatorluğu’nun kurulması (MÖ 359), Pers İmparatorluğu’nun yıkılması (MÖ 330), İskender İmparatorluğu’nun yıkılması (MÖ 323), Hz. İsa’nın doğumu (0), Milano Fermanı (313), Roma İmparatorluğu’nda Hristiyanlığın resmi din haline gelmesi (330), İznik Konsülü (325), Kavimler Göçü (375), Roma İmparatorluğu’nun ikiye ayrılması (395) ve Batı Roma’nın yıkılışı (476) verilir.

İlk Çağ’ın önemli medeniyet havzaları (Çin, Hint, İran, Anadolu, Mezopotamya, Mısır, Doğu Akdeniz, Ege Yunan), bu havzalardaki medeniyet teşekkülleri ve bunların insanlığa en önemli katkıları harita/haritalar üzerinde gösterilir.

SÜRE

2 Ders (40 + 40 = 80 Dakika)

İLK ÇAĞ’DA YERYÜZÜNDEKI BAŞLICA MEDENIYET HAVZALARI

Dünyanın İlk Tapınağı: Göbekli Tepe

Göbeklitepe, Şanlıurfa’nın kuzeydoğusunda M.Ö 9600 yılında inşa edilmiş dünyanın en eski anıtsal yapısıdır. Göbeklitepe’nin karakteristik özelliğini oluşturan bulgular “T” biçimli dikili taşlardan oluşan büyük yuvarlak yapılardır. Bu dikilitaşlarda tasvir edilen başlıca hayvan motifleri bulunmaktadır. Bu motifler arasında tilki, aslan, yılan, yaban domuzu, yaban sığırı, yaban eşeği, çeşitli kuş türleri bulunuyor. Ayrıca Göbeklitepe’de sürekli yaşama dair bir kalıntı bulunmamaktadır. Buranın daha çok insanların toplanma merkezi olduğunu düşünülmektedir.

Çayönü

Çayönü, Anadolu ile birlikte Güneydoğu Avrupa’da insan eliyle üretimle ilgili (orak-bıçak gibi kesici aletler, tahıl öğütme taşları, hasır ve lif dokumacılığı, koyun ve keçinin evcilleştirilmesi, kil ve kerpiçten yapılmış ev ve ev eşyaları vb.) birçok kalıntının ortaya çıkarıldığı en eski yerleşimlerin başında gelir. Çayönü MÖ 8. binin sonlarından itibaren anıtsal yapıları ve bakır madeninin işlendiği bir merkez olarak önem taşımaktadır. Ayrıca bitki çeşitliliği ve hayvan evcilleştirilmesinin aşamasını gösteren bir buluntu yeri olarak uygarlık tarihinde özel öneme sahiptir.

Aytaç, İ.& Birol, N., Uygarlık Tarihi

Çatalhöyük

Çumra’da Konya Ovası’na hakim bir noktada yer alan Çatalhöyük, günümüzden 9.000 yıl önceye tarihlenen bir Neolitik Dönem yerleşmesidir. 2.000 yıl boyunca kesintisiz yerleşim gören Çatalhöyük, dönemin en büyük ve en kalabalık yerleşimlerinden biri olarak kabul ediliyor. Çatalhöyük, 2002 yılında UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’ne girmiştir.

Çatalhöyük kazı başkanı Prof. Dr. Ian Hodder, “Çatalhöyük çok istikrarlı bir toplumdu. Savaş ya da çatışma olmaksızın 4.000 yıldır yaşıyorlardı. Barış içinde bir hayat paylaşmayı ve modern toplumlar için çok iyi bir örnek oluşturmayı başardılar. Bir toplumda birlikte yaşamak önemlidir. Bireyselcilik ön plana çıkmamıştı. Onların bir lideri değil ortak bir yaşamları vardı. Akrabalığa dayalı ilişkiler yaygın değildi. Biyolojik aileler birlikte yaşamazdı, toplumdaki diğer insanlarla yaşıyorlardı. Genetik olarak karışıklardı ve büyük bir aileydiler.”

Kanıt Sorgulama

1. Göbekli Tepe’de sürekli yaşama dair bir bulgu olmamasından yola çıkarak bu yerleşim yeri hakkında neler söylenebilir?

2. Çayönü’nden günümüze tarım ve hayvancılıkla ilgili birçok kalıntının kalması, bölge hakkında bize ne tür bilgiler verir?

3. Yandaki resmi inceleyiniz. Resimdeki Çatalhöyük yaşamı ile günümüzü benzerlik ve farklılıkları yönünden karşılaştırınız.

ÜNİTE

İnsanlığın İlk Dönemleri

KONU

İnsan ve Doğa

Erken İlk Çağ’ın Tüccar Kavimleri

KAZANIM

İlk Çağ’da coğrafya ve iklimin, insanların hayat ve geçim tarzları üzerindeki

belirleyici etkisini analiz eder.

Konar-göçer ve yerleşik hayat tarzlarının İlk Çağ’dan itibaren birbirlerini tamamlayan ve coğrafi şartlara bağlı olarak tercih edilen hayat tarzları olduğu vurgulanır.

İlk Çağ’da insan topluluklarının kitlesel göçlerinin sebepleri (geçim imkânını kaybetme, iklim değişikliği, politik değişiklikler, inanç nedeniyle baskı altına alınma), belli başlı tarihî örneklerle (Ege Göçleri, Filistin’den Yahudi sürgünleri, ilk Hıristiyanların

Roma baskısından kaçmaları) ele alınır.

İlk Çağ’daki başlıca tüccar kavimler (Asurlular, Fenikeliler, Lidyalılar ve Soğdlar) ve faaliyet bölgeleri harita üzerinde tanıtılır. Bu toplulukların siyasi tarihlerine

ayrıntılı şekilde girilmez.

SÜRE

4 Ders (40 + 40 + 40 + 40 = 160 Dakika)

İNSAN VE DOĞA

Toprağa Yerleşme

İnsan toprağa, yarı göçer avcı ve toplayıcı yaşamından sıkıldığı için geçmemiştir. Ya da göçerliğin yorgunluğundan kurtulup dinlenmek için geçmiş değildir. Mevsimine göre bir yerden bir yere dolaşma özgürlüğünden vazgeçip toprağa yerleşmesi, bazı koşulların, bazı beklentilerin ve zorlukların ürünüdür. Yerleşmenin nedenlerinin başında, kuşkusuz bitkisel besin üretiminin doğası gelir. Ektiğiniz toprağın yanından, hiç değilse ürünü toplayana dek ayrılamazsınız. Bitkilerin üretilmesi rastlantı ile başlatılmış olsa bile, sistemli olarak bitkisel besin üretimine geçmek üzere toprağa yerleşme bilinçli kararlarla gerçekleşmiştir. Ayrıca açlık korkusu ve güvenlik korkusu üretime geçerek toprağa yerleşme kararında önemli faktörlerden biri haline geldiği görülmektedir.

Alaeddin Şenel, Kemirgenlerden Sömürgenelere İnsanlık Tarihi

Doğaya Tutsaklık

İnsanı doğaya egemen ve doğanın olumsuz etkilerinden özgür kılan “üretici güçler” ilkel topluluklarda daha gelişmemiştir. Gelişmesi şöyle dursun, “üretim” bile başlamamıştır. Bu koşullarda, avcı ve toplayıcı insan takımlarının “doğanın tutsağı” olarak ele alabiliriz. Örneğin o günleri, yarınları, yaşamları (beklenmedik sıcaklar, kuraklıklar, yağışlar, seller, soğuklar, fırtınalar, donlar, yer sarsıntıları, volkan patlamaları, salgın hastalıklar gibi) doğanın “kaprisleri” elindeydi… Yaşamları doğanın zaman zaman kıtlaşabilen besin kaynaklarının tutsağı idi.

Alaeddin Şenel, Kemirgenlerden Sömürgenelere İnsanlık Tarihi

Kanıt Sorgulama

1-) İlk insanların doğaya hükmedememesinin sebepleri neler olabilir?

2-) Sizce toprağa yerleşmenin sonuçları neler olmuştur?

3-) İnsanları toprağa yerleşmeye iten nedenler nelerdir?

Göç

İnsanlık tarihi, nedenleri genelde ekonomik olan küçük çaplı ya da kitlesel pek çok göçe neden olmuştur. Ya iklim koşulları değişmiş, kuraklık ve kıtlık yaşanmıştır veya nüfus artmış, topraklar yetersiz kalmıştır. Bir kavmin saldırısı veya baskısı sonucunda yaşanan kavimler kaynaşması ve hatta depremler, salgın hastalıklar, yağma ve talan arzusu gibi nedenler de göçlere yol açabilmiştir. Özellikle kitlesel göçler, insanları yerinden yurdundan etmiş, köylerin, kasabaların, kentlerin yakılıp yıkılmasına ve hatta imparatorlukların ortadan kalkmasına neden olabilmişlerdir.

Kevser Taşdöner, Eski Çağ’da Anadolu’nun Siyasi ve Demografik Yapısını Değiştiren Kitlesel Göçler

Ege Göçleri

MÖ 13. yüzyılın sonları ile 12. yüzyılın başlarında olmak üzere iki aşamada gerçekleşmiş büyük kavimler hareketidir. “Deniz Kavimleri” olarak da adlandırılan ve büyük çoğunluğu Yunanistan’da yaşayan bu kavimlerin hareket nedenlerinin genellikle ekonomik olduğu kabul edilmektedir. Bununla birlikte, Deniz Kavimleri’ni harekete geçirecek olayların Orta Avrupa’daki siyasal gelişmelere bağlı olduğu düşünülmektedir. Yunanistan ve Batı Anadolu’da oturan savaşçı kavimlerin saldırıları Ön Asya coğrafyasına yönelik günden güne büyüyen bir göç ve istila hareketine dönüşmesine neden olmuştur. Bu saldırılar o kadar şiddetli olmuştur ki, Hititler gibi çağın en güçlü devletlerinden birini ortadan kaldırdığı gibi Anadolu’nun etnik ve sosyal bünyesinde büyük değişiklikler meydana getirmiştir. Fakat bu kavimler yalnız Anadolu ile yetinmemişler, bir taraftan Doğu Anadolu üzerinden Kafkasya’ya girmişler, diğer taraftan Suriye ve Filistin üzerinden Mısır sınırına dayanmışlardır.

III. Ramses bir yazıtında bu kavimler ve göçleri ile ilgili olarak şöyle demektedir: Hatti (Hitit) ülkelerinden hiçbiri bunların saldırısına dayanamadı. Kode, Kargamış, Arzova ve Alaşis (Kıbrıs) tahrip edildiler. Bu insanlar Amurru ülkesinde bir yerde ordugahlarını kurdular. Buranın halkını sanki hiç yokmuş gibi mahvettiler. Bunların önlerinde bir ateş perdesi bulundurmak suretiyle Mısır üzerine yürüdüler. Müttefikler arasında Pelest, Turşa, Şerdana, Şekeleş, Zakkari, Danuna ve Vavaşlar vardı. Bu insanlar dünyanın kenarındaki ülkelere bile el uzatıyorlardı. Kalpleri güvenle doluydu ve kendi kendilerine ‘planlarımızı başarıyoruz’ diyordu.

G. Gökçek, Asurlular

Kaçırma

0 comments

9. Sınıf II.Ünite Dersleri

9. Sınıf II. Ünite III. Ders

İNSAN VE DOĞA

9. Sınıf II. Ünite II. Ders

9. Sınıf I. Ünite

Paylaş

Kaçırma

9. Sınıf II. Ünite V. Ders