12. Sınıf I. Ünite V. Ders

3 Mart 1918 Brest-Litovsk Anlaşması

Batum, Ardahan ve Kars’ın Rus Askerleri Tarafından Tahliyesi Teklifimizi Ruslar Kabul Ettiler

Hariciye Nazırı-ı vekili Halil Bey’in Beyanatı

Efendiler, dün gece Brest-Litovks’da müzakerata memur olan murahhasımız ve sefir-i kebirimiz Hakkı Paşa hazretlerinden barışın imza edildiğine dair gelen telgrafnameyi okuyorum:

Barış anlaşmasının özetini derhal telgrafla arz ederim….

Birinci işgal edilen topraklarımızın derhal tahliyesi ve iadesi.İkincisi 93 Muharebesinde savaş tazimatı karşılığı olarak bizden zorla alınmış olan üç sancağımızda mevcut ahalinin, kendi mukadderatlarını tayin hususunda bizimle anlaşarak hareket etmekte serbest bırakılmaları yani, Batum, Ardahan ve Kars’ın derhal Rus askerleri tarafından tahliyesi idi. Bu  tekliflerimiz Ruslar tarafından kabul edilmiş olduğunu Hakkı Paşa hazretleri bildirmiş ve bizde bu son şekil dairesinde muahedenameye imza etmesine dair talimat verdik.Brest Litovks Analaşması’nın Osmanlı ile ilgili maddeleri:Madde 1:Bir taraftan Osmanlı, Almanya, Avusturya, Macaristan, Bulgaristan devletleri ve diğer taraftan Rusya devleti arasındaki savaşın son bulduğunu açıklar.4.Madde: Almanya Devleti barış görüşmeleri ve Rus kuvvetlerinin boşaltılmasından sonra üçüncü maddenin birinci fırkasında açıklanan sınırın doğusundaki araziyi tahliyeye hazırdır, meğer ki altıncı maddede son şekille hüküm verilmiş ola.Rusya Devleti, Doğu Anadolu illerinin tahliyesi ve Osmanlı Devleti’ ne iadesinin teminini sağlayacaktır.Ardahan, Kars, Batum sancakları dahi geciktirilmeden Rus askeri tarafından tahliye edilecektir. Rusya Devleti bu sancakların genel hukuku ve devletler hukuku görüşünden doğacak yeni duruma müdahale etmeyecek ve özellikle bunların halkını bu yeni durumu komşu hükümetler, Osmanlı Devleti ile tayin hususunda serbest bırakacaktır.

İkdam, 5 Mart 1918 ,s.2 (Düzenlenmiştir)

Kanıt Sorgulama

• Brest Litovks A. hangi devletler arasında yapılmıştır?
• Osmanlı’nın bu anlaşmadan kazancı ne olmuştur?
• Kafkas Cephesi savaşı kaybetmesine rağmen Brest Litovks A. ile bu cephede toprak kazanmasının sebebi nedir?

Süveyş(Mısır,Kanal) Cephesi

Kanıt 19

Ali Fuat Cebesoy, kendisine (Enver Paşa’ya) İngilizler Asya’da harp bölgelerine kuvvet göndermek için imparatorluk yollarını savunmak üzere Basra Körfezi’nde ve Süveyş Kanalı’nda tertiplerde bulunacağı bilinirken çöller aşırı Mısır Seferi’nin neden açıldığı sualine de şu inanılmaz karşılıkta bulunmuştur: -Mısır’ın ve Arabistan’ın salahiyetli adamları, ‘Eğer siz süratle tedarik edebileceğiniz kuvvetle Süveyş Kanalı önünde görünecek olursanız, Mısır halkının arkadan İngilizleri vuracağına inanabilirsiniz,’ dediler. Ben de bu ihtimali düşünerek Süveyş Kanalı’na birinci taarruzu yaptırdım.”

Falih Rıfkı Atay, Batış Yılları,Pozitif Yayınları,İstanbul  2012, s.111.

Kanıt 20

Cemal Paşa 1915 Şubat’ında Kanal’ı geçmek için iki teşebbüs yaptı ise de , demiryolu ulaşımı olmaması ve iyi bir su ikmali yapılmadıkça çölü aşmanın mümkün olmayacağını gördü.Çanakkale Savaşları dolayısıyla bir kısım kuvvetin bu cepheden alınması ve İngilizlerin de Çanakkale’ye önem vermeleri sebebiyle, 1915 yılında bu cephede önemli bir gelişme olmadı.Cemal Paşa 1916 Nisan ve Ağustos aylarında Kanal’a mümkün olduğu kadar yaklaşmak için iki taarruz teşebbüsünde bulunduysa da , her ikisi de başarısızlıkla neticelendi.Buna karşılık , İngilizler Kanal cephesindeki kuvvetlerini takviye ederek karşı harekete geçtiler ve 1916 yılının sonunda İngiltere , Sina Yarımadası’nı ele geçirip Suriye sınırlarına dayandı.1917 yılının Ekim ayı sonlarında Türk savunmasını kırmak için son bir taarruzda bulundular.191.000 kişilik İngiliz kuvvetine karşı 40.000 Türk askeri çarpışıyordu.On günlük bir savaştan sonra Kasım başında İngilizler Gazze’ye girdiler ve Aralık ayında Kudüs’ü düşürdüler.

Fahri Armaoğlu,19 . Yüzyıl Siyasi Tarihi,Alkım , İstanbul Nisan 2010, s.147,159,167(Kısaltılmıştır)

Kanıt Sorgulama

• Kanal Cephesi’nde Osmanlı Devleti hangi itilaf ülkesiyle savaşmıştır?
• Kanal Cephesi’nde hangi ülke taarruza geçmiştir?
• Kanal Cephesi’nin açılmasının sebebi nedir?

Kanıt 20’den hareketle;

• Osmanlı ordusunun çölü aşmakta zorlanmalarının sebebi nedir?
• Kanal Cephesini hangi taraf kazanmıştır?