12. Sınıf I. Ünite I. Ders
Kazanım
| Mustafa Kemal‟in Birinci Dünya SavaĢı‟na kadarki eğitim ve askerlik hayatını içinde bulunduğu toplumun siyasi, sosyal ve kültürel yapısı ile iliĢkilendirir. |
Mustafa Kemal’in Ailesi
Kanıt 1
“Atatürk‘ün asıl adı Mustafa‘dır.Babası evkâf kâtipliklerinde, rüsumat memurluğunda ve Osmanlı-Sırp Savaşı sırasında Selanik‘te gönüllülerden kurulan Selanik Milli Taburu‘nda mülazım-ı evvel, yani üsteğmen bulunan Ali Rıza Efendi‘dir. Ali Rıza Efendi, memuriyetten ayrıldıktan sonra bir ara kereste ticareti yapmıştır. Annesi ise, Zübeyde Hanım‘dır.”
Ali Fuat Cebesoy, Sınıf Arkadaşım Atatürk Okul ve Genç Subaylık Anıları,İnkıkâp Kitabevi, İstanbul, yıl, s.11.
Kanıt 2
“O çok mühim… Zira dedem çok yaman bir askermiş. İsmi Ahmet Efendiymiş. Siyasetle, askerlikle meşgul olmuş. Sonra bir çarpışmada kaybolmuş… Babaannem Ayşe Hanım, tam yedi sene dönmeyen kocasını beklemiş.”
Şemsi Belli, Makbûle Atadan Anlatıyor Ağabeyim Mustafa Kemal, Ayyıldız Matbaası, Ankara, 1959 , s.70
Kanıt 3
Otuz yaşını geçen evli kadınlara dendiği üzere, Zübeyde Molla Selânik‘e birkaç saat uzak Sarıyer adlı bir Yörük köyündendir. Mustafa Kemal ana tarafından Yörüktür. Ondaki Altaylı tipi bundan olsa gerek. Ama aslı Tesalya fethinden sonra Anadolu‘dan göçmüş, 1810‘da Vodina‘da Sarıgöl bucağından Selânik‘e gelip
yerleşmiştir. Bu göçmenin adı Feyzullah‘tır, soyadı Hacı Sofular. Kızı Zübeyde‘nin iki kardeĢi vardı. Biri Lankaza‘da aşçılık eden Hasan, ikincisi Selânik eşrafından Hacı Sami Bey‘in çiftliğinde Subaşı Hüseyin.
Falih Rıfkı Atay,Çankaya, Pozitif Yayınları, İstanbul,2013, s.5.
Kanıt Sorgulama
| Kanıtlardan hareketle Atatürk’ün soyağacını çiziniz. |
Mustafa Kemal ve Selanik
Kanıt 4
1850’den sonra Selânik, Osmanlı İmparatorluğu’nun en canlı merkezi oldu. II. Meşrutiyet’in ilânıyla sonuçlanacak süreç burada başladı“Selânik, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren, yavaş yavaş, reformcularla saltanat yandaşlarının kıyasıya mücadele ettikleri, çürüyen bir Osmanlı İmparatorluğu’nun en dinamik kutbu haline gelir. Doğu’yla Batı’yı birleştiren kavşak olarak, modern Avrupa’nın bilgilerine, tekniklerine, düşüncelerine ve âdetlerine açılır ve yüzyıllardır süregelen uyuşukluğundan sıyrılıp ateşli bir inşaat alanına dönüşür.
https://www.iletisim.com.tr/kitap/sel%C3%A2nik-1850-1918/8980#.W5UsdOgzbIU
Kanıt Sorgulama
| 1-) Atatürk’ün ilk ve orta öğrenimini tamamladığı Selanik nasıl bir şehirdir? |
| 2-) Selanik’in gelişmesinde coğrafi konumunun yeri nedir? |
| 3-) Atatürk’ün böyle bir şehirde eğitim alması onu hangi yönde geliştirmiş olabilir? |
Kanıt 5
Mustafa Kemal okul çağına gelince, Ali Rıza Efendi ile Zübeyde Hanım arasında anlaşmazlık baş gösterdi. Zübeyde Hanım, eski geleneklere sadık kalınmasını istiyor, oturdukları Hoca Kasımpaşa semtine yakın olan mahalle mektebine girmesini ve ilahiler ile elifbaya başlamasını ileri sürüyordu. Babası ise, ileri düşünceli bir kişiydi. Şemsi Efendi’nin o zamana göre yeni metodla öğrenim yaptığı okuluna vermek için diretiyordu. Atatürk bu olaydan bahsederken bize şunları söylemişti:
“Annemle babam arasındaki anlaşmazlık epeyce sürdü. Araya halam Emine Hanım da girdi. Pek mühim bir meseleymiş gibi diğer akrabalar da işe karıştılar. Fakat benim fikrimi soran olmadı. Nihayet bir çaresi bulundu. Önce ilahilerle mahalle mektebine başladım. Bu suretle anamın dediği oldu. Birkaç gün sonra oradan çıkarak Şemsi Efendi’nin mektebine kaydedildim. Babam da memnun kaldı.”
Ali Fuat Cebesoy, Sınıf Arkadaşım Atatürk Okul ve Genç Subaylık Anıları,İnkıkâp Kitabevi, İstanbul, yıl, s.13
Kanıt Sorgulama
| 1-) Atatürk’ün ilkokul seçimi nasıl olmuştur? |
| 2-) Atatürk’ün ilkokul olarak gittiği okullar nelerdir? |
| 3-) Şemsi Efendi ve Mahalle mektebi arasındaki fark nedir? |
| 4-) Babasının Şemsi Efendi Mektebi’ne gitmesi konusundaki ısrarının sebebi nedir? |