11. Sınıf IV. Ünite II. Ders
Osmanlı Devleti’nde Modern Ordu Teşkilatı ve Yurttaş Askerliği
Kanıt 1
Zorunlu askerlik uygulaması ilk olarak 23 Ağustos 1793 Konvansiyonu ile Fransa’da yürürlüğe girmiştir. Konvansiyonun “Levee en Masse” olarak adlandırılan zorunlu askerlik uygulamasına ilişkin 1. maddesi şu şekildedir: “Şu andan itibaren, düşmanlarımızın tümü Cumhuriyet topraklarından çıkartılana kadar, Fransızların hepsi ordularda hizmet etmek üzere sürekli göreve alınmıştır. Genç erkekler muharebeye gidecekler; evli erkekler silah yapacaklar ve harp malzemesi taşıyacaklar; kadınlar çadır ve giyecek yapacaklar ve hastanelerde hizmet edecekler; çocuklar eski ketenlerden pansuman bezi yapacaklar; yaşlı erkekler meydanlarda Cumhuriyetin lehinde ve krallara karşı nefret dolu konuşmalar yaparak askerlerin cesaretlerin arttıracaklar”
Brinton, 2003
Kanıt Sorgulama
1) Kanıt 1’de verilen bilgilere göre dünyada zorunlu askerlik ilk olarak nerede ve nezaman uygulanmaya başlamıştır?
2) Metne göre neden cumhuriyet korunmak isteniyor olabilir?
Kanıt 2
Yeniçeriler hala batılaşmanın önündeki en büyük engeldi.Byron’la arkadaşı Hobhouse 1810’da Kostantinopol’a geldiklerinde, kendilerini yeniçeri düzeninde bir kentte bulmuşlardı. Yabancılar genellikle Pera (Beyoğlu) tarafında, anlamlı biçimde ‘’Domuz Mahallesi’’ adı verilen bu yerde oturuyordu. Bu mahalle, yabancı Hıristiyanların domuz yiyebildiği bir yerdi. İtfaiye bile yeniçerilerin kontrolündeydi. Kentteki yangınların çoğu yeniçeri kundakçıları tarafından çıkartılıyordu. Söylentilere göre bunlar yangın söndürme parası alabilmek için yapılıyordu.17. yy’da Hıristiyanların lorkulu düşmanlarıyken şimdi imtiyazlı bir sosyal bela haline gelmişlerdi.
PALMER, Alan. ‘’Son Üç Yüz Yıl Osmanlı İmparatorluğu’’ Syf:100 İstanbul,2002
Kanıt Sorgulama
1) Yabancıların yaşadığı bölgeye ‘’domuz mahallesi’’ denmesini nasıl
yorumluyorsunuz?
2) Yeniçerilerin başıbozuk davranışları devlet otoritesini nasıl etkilemiş olabilir?
3) Sizin yaşadığınız mahalle hakkında ‘’ domuz mahallesi tabiri kullanılsa neler hissederdiniz?
Kanıt 3
1826 Mayısında II. Mahmud ocaklara, Avrupa talim düzenini, üniformalarını ve tüfek kullanma tailimini kabul etmek zorunda olduklarına dair bir emir çıkardı. Padişahın 18 Haziran pazar günü gelerek yeniçerileri yeni üniformalarıyla teftiş edeceği ilan edildi. Çarşamba akşamı 5 yeniçeri biliğinin acemi oğlanları Ay meydanı’nda (Sultanahmet) toplandılar. Burası böyle toplulukların geleneksel toplanma yeriydi. Ordu reformlarından derhal vazgeçilmesini istediler. Yakın kışlalardaki askerler aş kazanını devirmeye teşvik edildiler. Kazanı devirmek yeleşmiş bir isyan ifadesiydi.
PALMER, Alan. ‘’Son Üç Yüz Yıl Osmanlı İmparatorluğu’’ Syf:101 İstanbul,2002
Kanıt Sorgulama
1) II. Mahmud orduyu neden düzenleme ihtiyacı hissetmiş olabilir.
2) Yeniçerilerin ıslahataları desteklememesini nasıl yorumluyorsunuz?
Kanıt 4
Kanıt Sorgulama
1) Yeniçerilerlin kıyafetleri hakkında neler
söyleyebiliriz?
2) Kanıt 3’te bahsedilern üniforma değişikliğinden
hareketle yeniçerilerin klasik üniformaları hakkında neler söylenebilir?
Kanıt 5
17 Haziran 1826’da ‘’ Yeniçerilik nam ve nişanı’’ yok edildi. İstanbul’daki diğer yeniçeriler gibi, taşralardaki yeniçeriler de sert bir biçimde takibata uğradılar. Bu büyük olayda, binlerce kişi ölmüş, pek az yeniçeri şu veya bu şekilde kaçarak kurtulmuş, bir kısmı da memleketlerine gönderilmişlerdir.
BAYKARA, Tuncer. ‘’ Osmanlı Reformunun İlk Zamanları: Yeniçeri Ocağının Kaldırılması Ve İlk Tatbikat’’ Syf:2-3 1995
Kanıt Sorgulama
1) 19 Haziran 1826’ da ne olmuştur?
2) ‘’ Yeniçerilik nam ve nişanı’’ kavramı sizde ne ifade etmektedir?