10. Sınıf I. Ünite 3. Ders

Beylikler

Anadolu’da kurulan Türk Beylikleri Büyük Selçuklu Sultanına bağlıydı. Bunlar hem birbirleriyle hem de Anadolu’nun yerlileri olan Bizans; Ermeni ve Gürcü krallıklarıyla mücadele halindeydi. Beylikler arasında en fazla öne çıkan Danişmendliler olmuştur. 1141’de son önemli Danişmendli beyinin ölmesiyle de Türkiye Selçukluları Anadolu’ da en büyük güç haline geldi.[10]

Kanıt 22

Reşîdüddîn Anlatıyor
Onlar buralara(Anadolu) yerleşip hakimiyetlerini artırdıkça daha fazla (ülke ve arazi) elde ettiler. Her sene güzel bir yaylada yaylayıp (yaylak) mutlu zamanlar geçirdiler. Zamanla aralarında ihtilaf çıktı. Büyüklük ve kibir sebebiyle münazaa meydana geldi. Sultan Melikşah zamanında Vezir Nizamü’lmülk’ün tensibiyle(onayı ile) Süleyman’ı (Türkiye Selçuklu Devleti kurucusu, Süleymanşah)mülk-i Rum(Anadolu) idaresine gönderdiler ki ümera(Beyler) arasındaki muhalefeti ortadan kaldırsın ve memalik-i padişahta(memleketlerde) bir iklim artsın.

Reşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî, Câmi’ut-Tevârîh (Zikr-i Tarih-i Al-i Selçuk), Erkan Göksu, Hüseyin Güneş (Çev.) Bilge Kültür Sanat Yayınları, İstanbul 2010, s.84

Kanıt Sorgulama

1 -) Kanıt 22’ye göre Süleymanşah neden Anadolu’ya gitti?
2-) Kanıt 22’ye bakarak Sultan Melikşah(Büyük Selçuklu Sultanı), Süleymanşah ve Anadolu’ya gönderilen beyler arasındaki hiyerarşik sıralamayı yazınız.

Kanıt 23

Danişmend’in Malatya’ya Gidişi
Danişmend 1102 Eylül 18 tarihinde Malatya’ya girdi… Danişmend, insanlara kendi memleketinden ekmek, öküz ve diğer zaruri şeyler getirip bunları halka dağıttı. Uzun senelerden beri esir olarak kendi topraklarında bulunanları serbest bıraktı ve şehri iade etti. Böylelikle, Malatya Danişmend’ın zamanında birçok iyilikler gördü ve bereket, refah çoğaldı. O, adil ve Allahtan korkan bir adam olan Basilig adlı birisini oraya “catapan” (lider) tayin etti…

Hrant D. ANDREASYAN, Süryani Patrik Mihail’in Vakainamesi, 2.Kısım (1042-1195) TTK Basılmamış Tercüme Eserler, Ankara 1944, s.48

Kanıt Sorgulama

1-) Kanıt 23’e bakarak Danişmend’in Malatya halkına yardımlarını yazınız.
2-) Bu yardımlar hakkında ne düşünüyorsunuz? Sizce bu yardımlar Danişmend Beyliğine ne kazandırmış olabilir? Yazınız.

[10] J. P. Bodmer, Selçuklular Anadolu’da, Cogito- Selçuklular- Üç Aylık Düşünce Dergisi, Sayı 29, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, s.29